Skip to content

test

- Гадаадад зорчиход анхаарах зүйлс        - Монголын иргэд хилийн чанадад зорчих визийн нөхцөл        - Visa application form
Agreement on double taxation PDF Print E-mail

Эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөхүүлэн дэмжих зорилгоор орлогын татварыг давхардуулж ногдуулахгүй байх тухай хэлэлцээрийг байгуулахаар шийдвэрлэн Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Түрк Улсын Засгийн газар дараах зүйлийг хэлэлцэн тохиров:


1 дүгээр зүйл. Хамаарагдах этгээд
Энэхүү Хэлэлцээр нь татварын хувьд Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улс буюу эдгээрийн аль нэгний нутаг дэвсгэрт байнга оршин суугч этгээдийг хамаарна.


2 дугаар зүйл. Татварын хамаарагдах төрлүүд
1. Хэлэлцэн тохирогч Улс бүр, түүний засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн нэрийн өмнөөс орлогод ногдуулж буй татварууд нь тэдгээрийг хэрхэн ногдуулж байгаа хэлбэрээс үл шалтгаалан энэхүү Хэлэлцээрт хамаарна.
2. Орлогод ногдуулж буй татвар гэж нийт орлого болон орлогын бүрэлдэхүүн хэсэгт ногдуулж буй бүх төрлийн татвар, түүний дотор хөдлөх ба үл хөдлөх хөрөнгийн борлуулалтын орлого, үйлдвэрийн газрын цалин хөлсний нийт хэмжээ болон хөрөнгийн үнэлгээний өсөлтийн орлогод ногдуулах татварыг хэлнэ.
3. Энэхүү Хэлэлцээрт дараах эдүгээ хэрэглэгдэж буй татварууд хамаарна:
а/ Монгол Улсын хувьд:
1. Хүн амын орлогын албан татвар;
2. Аж ахуйн нэгж, байгууллагын орлогын албан татвар.
/цаашид “Монголын татвар” гэнэ/
а/ Түрк Улсын хувьд:
1. Орлогын татвар;
2. Корпорацийн татвар;
3. Орлого болон корпорацийн татварт ногдуулах ногдол.
/цаашид “Түркийн татвар” гэнэ/
4. Энэхүү Хэлэлцээрт гарын үсэг зурсан өдрөөс хойш шинээр нэмэгдсэн буюу өөрчлөгдсөн татварууд нь эдүгээ хэрэглэгдэж буй орлогын татваруудтай адил буюу төстэй байвал энэхүү Хэлэлцээрт мөн хамаарна. Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллага нь өөрийн орны татварын хуульд орсон аливаа зарчмын өөрчлөлтийн талаар нөгөө талдаа өөрчлөлт орсноос хойш тодорхой хугацаанд мэдэгдэж байна.


3 дугаар зүйл. Ерөнхий тодорхойлолт
1. Хэлэлцээрт өөрөөр заагаагүй бол:
а/    1/ “Монгол Улс” гэж газар зүйн утгаар авч үзвэл Монгол Улсын бүх нутаг дэвсгэр, Хэлэлцэн тохирогч Улсын татварын хууль үйлчлэх нутаг дэвсгэр, түүнчлэн олон улсын хуулийн бүрэн эрхийн дагуу байгалийн нөөцийг нь тухайн улс ашиглаж олзворлох эрх бүхий нутаг дэвсгэрийг хэлнэ;
2/ “Түрк Улс” гэж газар зүйн утгаар авч үзвэл олон улсын хуулийн дагуу байгалийн нөөцийг нь ашиглах, хадгалах болон эрхлэх эрхээ хэрэгжүүлж байгаа Түрк Улсын нутаг дэвсгэр, хилийн ус, тивийн эргийн орчмын газар нутгийг хэлнэ;
б/ “Хэлэлцэн тохирогч Улс” болон “Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс” гэж тухайн заалтын утгаас хамааран Монгол Улс болон Түрк Улсыг хэлнэ;
в/ “Татвар” гэж энэхүү Хэлэлцээрийн 2 дугаар зүйлд заасан аливаа татварыг хэлнэ;
г/ “Этгээд” гэж хувь хүн, компани болон бусад этгээдийг хэлнэ;
д/ “Компани” гэж хуулийн эрх бүхий зохион байгуулалттай бүлэг буюу татвар ногдуулах утгаараа түүнтэй адилтгах байгууллагыг хэлнэ;
е/ “Бүртгэгдсэн газар” гэж Түрк Улсын Худалдааны хуулийн дагуу толгойлох байгууллага нь бүртгэгдсэн газар болон Монгол Улсын Аж ахуйн нэгжийн хуулийн дагуу толгойлох байгууллага нь бүртгэгдсэн газрыг тус тус хэлнэ;
ж/ “Харъяат” гэж:
1/ Хэлэлцэн тохирогч Улсын харъяат аливаа хувь этгээд;
2/ Хэлэлцэн тохирогч Улсын хуулийн дагуу хуулийн этгээд болсон аливаа хуулийн этгээд, хоршоолол буюу нэгдэл;
з/ “Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж” гэж тухайн энэ улсад байнга оршин суугч этгээдийн эрхэлдэг аж ахуйн нэгжийг хэлнэ. “Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын аж ахуйн нэгж” гэж тухайн нөгөө улсад байнга оршин суугч этгээдийн эрхэлдэг аж ахуйн нэгжийг хэлнэ;
л/ “Эрх бүхий байгууллага” гэж:
1/ Монгол Улсын хувьд Сангийн сайд буюу түүний эрх бүхий төлөөлөгч;
2/ Түрк Улсын хувьд Сангийн сайд буюу түүний эрх бүхий төлөөлөгч;
к/ “Олон улсын тээвэр” гэж Монгол Улсын буюу Түрк Улсын аль нэг аж ахуйн нэгжийн хөлөг онгоц, нисэх онгоц буюу хуурай замын тээврийн хэрэгслийн тээврийн үйл ажиллагааг хэлнэ. Харин Хэлэлцэн тохирогч Улс дахь цэгүүдийн хооронд хийх тээврийн үйл ажиллагаа үүнд үл хамаарна.
2. Энэхүү Хэлэлцээрт тодорхойлогдоогүй аливаа нэр томъёог Хэлэлцээрт өөрөөр заагаагүй бол Хэлэлцээрт хамаарагдаж буй татвартай холбогдол бүхий Хэлэлцэн тохирогч Улсын хуульд зааснаар ойлгоно.


4 дүгээр зүйл. Байнга оршин суугч
1. Энэхүү Хэлэлцээрт “Хэлэлцэн тохирогч аль нэг Улсад байнга оршин суугч” гэж өөрөө, толгойлох байгууллага /бүртгэгдсэн газар/ болон голлох удирдлага нь байрлаж байгаа, мөн үүнтэй адилтгах бусад шалтгаанаар оршин сууж, байрлаж тэр Улсын хуулийн дагуу тухайн Улсад татвар төлөх үүрэгтэй аливаа этгээдийг хэлнэ.
2. Энэхүү зүйлийн 1 дүгээр заалтын дагуу Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алинд нь байнга оршин суугч хувь этгээдийн статусыг дараах байдлаар тодорхойлно:
а/ Байнга амьдардаг орон гэр нь Хэлэлцэн тохирогч аль Улсад байгаагаар нь тэр улсад байнга оршин суугч гэж тооцно. Хэрэв хувь этгээд нь Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алинд нь байнга амьдардаг орон гэртэй бол Хэлэлцэн тохирогч аль Улсад түүний хувийн ба эдийн засгийн харилцаа /язгуур эрх ашгийн төв/ нь илүү ойр дөт байгаагаар нь тэндхийн байнга оршин суугч гэж тооцно.
б/ Хэрэв түүний язгуур эрх ашгийн төв бүхий улсыг тодорхойлох аргагүй, эсвэл энэ хувь этгээд нь Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алинд нь байнга амьдардаг орон гэргүй бол Хэлэлцэн тохирогч аль Улсад түр орогнох байртай байгаагаар нь тэр улсад байнга оршин суугч гэж тооцно.
в/ Хэрэв хувь этгээд нь Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алинд нь орогнох байртай, эсвэл алинд нь ч байхгүй бол түүнийг Хэлэлцэн тохирогч аль Улсын харъяат байгаагаар нь тэр улсад байнга оршин суугч гэж тооцно.
г/ Хэрэв хувь этгээд нь Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алины харъяат, эсвэл алиных нь ч харъяат биш бол асуудлыг Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллагууд хэлэлцэн шийдвэрлэнэ.
3. Энэхүү зүйлийн 1 дүгээр заалтын дагуу хувь этгээдээс бусад хуулийн этгээд Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль алинд нь байнга оршдог бол түүнийг бүртгэсэн газар нь Хэлэлцэн тохирогч аль Улсад байрлаж байгаагаар нь тэр Улсын байнга оршин суугч гэж тооцно.


5 дугаар зүйл. Төлөөлөгчийн газар
1. Энэхүү Хэлэлцээрт “Төлөөлөгчийн газар” гэж аж ахуйн нэгж өөрийн үйл ажиллагаагаа бүхэлд нь буюу хэсэгчлэн явуулдаг байнгын байрлалыг хэлнэ.
2.“Төлөөлөгчийн газар” гэдэгт тухайлбал:
а/ аж ахуйг удирдан явуулж буй газар;
б/ салбар байгууллага;
в/ албан контор;
г/ үйлдвэр, завод;
д/ цех, тасаг;
е/ уурхай, газрын тос, байгалийн хийн цооног, ил уурхай болон байгалийн аливаа бусад ашигт малтмал олборлож буй газар орно;
ж/ 24 сараас дээш хугацаагаар үргэлжлэх барилгын талбай, барилга байгууламж, угсралт, суурилалтын ажил буюу түүнтэй холбоотой хяналтын үйл ажиллагааг Төлөөлөгчийн газар гэж үзнэ;
3. Энэхүү зүйлийн заалтуудыг үл харгалзан “Төлөөлөгчийн газар” гэдэгт дараах үйл ажиллагааг үл хамааруулна:
а/ аж ахуйн нэгж зөвхөн өөрийн бараа, эд агуурсыг хадгалах, үзэсгэлэнд тавих, нийлүүлэх зорилгоор аливаа байгууламж ашиглахыг;
б/ аж ахуйн нэгж зөвхөн хадгалах, үзэсгэлэнд тавих, нийлүүлэх зорилгоор бараа, эд агуурс нөөцлөхийг;
в/аж ахуйн нэгж өөр бусад аж ахуйн нэгжээр зөвхөн боловсруулалт хийлгэх зорилгоор бараа, эд агуурс нөөцлөхийг;
г/ аж ахуйн нэгжид зориулан бараа, эд агуурс зөвхөн худалдан авах, мэдээлэл цуглуулах зориулалттай үйл ажиллагаагаа явуулдаг байр ашиглахыг;
д/ аж ахуйн нэгжийн бэлтгэх, туслах чанарын аливаа үйл ажиллагаа явуулах зорилгоор байр ашиглахыг;
е/ бэлтгэх буюу туслах чанарын үйл ажиллагааг хослон явуулж;
а/-д/ хэсгүүдэд дурдсан үйл ажиллагааны аливаа нэгдлийг явуулах зорилгоор байр ашиглахыг.
4. Энэхүү зүйлийн I ба 2 дугаар заалтыг үл харгалзан 5 дугаар заалтад хамаарах бие даасан эрх бүхий төлөөлөгчөөс бусад этгээд Хэлэлцэн тохирогч Улсад, Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын аж ахуйн  нэгжийн нэрийн өмнөөс аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулдаг бол эхэнд дурдсан Улсад уг аж ахуйн нэгжийг төлөөлөгчийн газартай гэж үзнэ. Гэхдээ уг этгээд нь тухайн аж ахуйн нэгжийн нэрийн өмнөөс гэрээ хийх эрхтэй боловч түүний үйл ажиллагаа нь 3 дугаар заалтад дурдсан хязгаарлалтад хамрагдсан тохиолдолд болон дээрх заалтын дагуу үйл ажиллагаагаа явуулдаг байр нь байнгын төлөөлөгчийн газар болохгүй тохиолдолод байнгын төлөлөгчийн газартай гэж үзэхгүй.
5. Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад брокер, ерөнхий комиссын төлөөлөгч, бие даасан эрх бүхий бусад төлөөлөгчдөөр дамжуулан үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь түүнийг Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад төлөөлөгчийн газартай гэж үзэх үндэс болохгүй бөгөөд тэдгээр этгээд нь өөрийн тогдсон чиглэлээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг байх нь үүний нөхцөл болно.
6. Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог компани нь Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршдог эсвэл Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад үйл ажиллагаагаа /төлөөлөгчийн газраар дамжуулан буюу бусад аргаар/ явуулдаг компанийг хянадаг эсвэл хяналтад байдаг нь эдгээр компанийг аяндаа бие биеийн төлөөлөгчийн газар гэж үзэх үндэс болохгүй.


6 дугаар зүйл. Үл хөдлөх эд хөрөнгөөс орох орлого
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад байрладаг үл хөдлөх эд хөрөнгөнөөс Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршин суугч орлого /түүний дотор хөдөө аж ахуйн буюу ойн аж ахуйгаас олсон орлого/олбол уг орлогоос энэхүү хөрөнгө байлаж буй Хэлэлцэн тохирогч Улс татвар авч болно.
2. ”Үл хөдлөх эд хөрөнгө” гэдгийг тухайн хөрөнгө байрлаж буй Хэлэлцэн тохирогч Улсын хуульд заасны дагуу тодорхойлно. Харин хөлөг онгоц, нисэх онгоц буюу хуурай замын тээврийн хэрэгсэл үл хөдлөх эд хөрөнгөд үл тооцогдоно.
Аль ч тохиолдолд “Үл хөдлөх эд хөрөнгө” гэдэг нэр томъёонд үл хөдлөх хөрөнгөд дагалдах өмч, хөдөө аж ахуй, ойн аж ахуй болон  бүх төрлийн загас агнуурын аж ахуйд ашиглагдаж буй мал, амьтан, тоног төхөөрөмж, газар оролцсон өмчийн талаарх хуулийн заалт хэрэглэгдэх  эрх, бусдын үл хөдлөх хөрөнгийг эзэмшин ашиглах эрх, уурхайн ашигт малтмалын орд, рашаан ус болон байгалийн бусад баялгийн байнгын бус болон тогтмол төлбөрийн эрхийг багтаана.            
3. Энэхүү зүйлийн 1 дүгээр заалт нь үл хөдлөх эд хөрөнгийг шууд ашиглах, бусдад түрээслүүлэх,эсвэл бусад аль ч хэлбэрээр ашиглах замаар олсон орлогод хамаарна.
4 . Энэхүү зүйлийн 1 болон 3 дугаар заалт нь аж ахуйн нэгжийн үл хөдлөх эд хөрөнгө, түүнчлэн бие даасан хувийн үйлчилгээнд ашигласан үл хөдлөх эд хөрөнгөөс олсон орлогод хамаарна.


7 дугаар зүйл. Аж ахуйн үйл ажиллагааны ашиг
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж нь Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын нутагт байрладаг төлөөлөгчийн газраар дамжуулан аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхлээгүй тохиолдолд зөвхөн тэр Улсад татвар ногдуулна.
2. Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж, Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын нутагт байрладаг өөрийн төлөөлөгчийн газраар дамжуулан аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхэлж буй тохиолдолд уг төлөөлөгчийн газар нь төлөөлж буй аж ахуйн нэгжтэйгээ бүрэн бие даасан байдлаар харьцан адил, эсвэл төстэй үйл ажиллагаа, адил буюу төстэй нөхцөлд эрхлэн явуулж олж болох байсан ашгийг энэхүү зүйлийн 3 дугаар заалтын дагуу уг төлөөлөгчийн газрын ашиг гэж Хэлэлцэн тохирогч Улс бүрт тооцно.
3. Төлөөлөгчийн газрын ашгийг тодорхойлохдоо аж ахуйн үйл ажиллагааг эрхлэн явуулахаад тус төлөөлөгчийн газраас өөрийн байгаа Хэлэлцэн тохирогч Улс болон бусад Улсад зарцуулсан аж ахуйн болон захиргааны зардлыг хасч тооцно.
4. Аж ахуйн нэгж нь төлөөлөгчийн газраар дамжуулан бараа, эд агуурсыг зөвхөн худалдан а вдаг бол үүнийг үндэслэн уг төлөөлөгчийн газрыг ашиг олсонд тооцож үл болно.
5. Хэрвээ аж ахуйн үйл ажиллагааны ашиг нь энэхүү Хэлэлцээрийн Бусад зүйлд тусгайлан тодорхойлсон төрлийн орлогыг агуулсан бол тэдгээр зүйлийн заалтыг мөрдөхөд энэхүү зүйлийн заалтууд үл нөлөөлнө.


8 дугаар зүйл. Ус, агаар болон хуурай замын тээвэр
1. Олон улсын шугамд хөлөг онгоц, нисэх онгоц болон хуурай замын тээврийн хэрэгслээр Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж  Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад тээвэр хийж олох ашигт зөвхөн эхэнд дурдсан Хэлэлцэн тохирогч Улс татвар ногдуулна.
2. Энэхүү зүйлийн I дүгээр заалт нь пул, хамтарсан үйл ажиллагаа, олон улсын тээврийн ашиглалтын байгууллагын үйл ажиллагаанд хамтран оролцож олсон ашигт мөн хамаарна.


9 дүгээр зүйл. Хоршсон аж ахуйн нэгжүүд
1. Хэрэв:
а/ Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгж Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын аж ахуйн нэгжийн удирдлага, хяналт болон хөрөнгөд шууд буюу шууд бусаар оролцдог бол;
б/ Эдгээр этгээдүүд Хэлэлцэн тохирогч Улсын болон Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын аж ахуйн нэгжийн аль алиных нь удирдлага, хяналт буюу хөрөнгөд шууд буюу шууд бусаар оролцож байгаа аль ч тохиолдолд;
Тэдгээр хоёр нэгжийн хооронд тогтоосон худалдаа, санхүүгийн харилцааны нөхөл нь биеэ даасан аж аж ахуйн нэгжүүдийн хоорондын харилцааны нөхцлөөс ялгаатай байвал тухайн аж ахуйн нэгжид ногдох ёстой аливаа ашиг дээрх ялгаатай нөхцөлийн улмаас тооцогдоогүй байвал түүнийг уг аж ахуйн нэгжийн ашигт оруулан тооцож зохих журмын дагуу татвар ногдуулна.
2. Хоёр аж ахуйн нэгжийн хоорондын харилцаа нь бие даасан аж ахуйн нэгжийн хоорондын харилцааны нөхцөлтэй нийцэж байх тохиолдолд нөгөө Улсын аж ахуйн нэгжээс өөрийн Улсдаа татвар авах ёстой ашгийг эхэнд дурдсан Улс өөрийн ашиг гэж тооцон өөрийн аж ахуйн нэгжийн ашигт оруулан татвар ногдуулсан байвал нөгөө Улс зохицуулах шаардлагатай гэж үзсэн тохиолдолд энэхүү ашгаас авах татварын хэмжээнд холбогдох зохицуулалт хийнэ. Ийм зохицуулалтыг энэхүү Хэлэлцээрийн бусад заалтуудыг харгалзан үзэх бөгөөд Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллагууд шаардлагатай бол харилцан зөвлөлдөнө.
10 дугаар зүйл. Дивиденд
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог компаниас Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршигч этгээдэд төлж буй дивидендэд нөгөө Улс татвар ногдуулж болно.
2. Гэхдээ дивиденд төлж буй компани байнга оршдог Хэлэлцэн тохирогч Улс тухайн дивидендэд өөрийн хууль тогтоомжийн дагуу татвар ногдуулж болох боловч дивиденд авагч этгээд нь түүний жинхэнэ эзэмшигч мөн бол ногдуулах татварын хэмжээ нь дивидендийн нийт дүнгийн 10 хувиас хэтрэх ёсгүй.
Энэхүү заалт нь тухайн компанийн дивиденд агуулсан ашигт ногдуулах татварт үл хамаарна.
3. Энэхүү зүйлд тусгагдсан “Дивиденд” гэсэн нэр томъёонд хувьцааны ногдол ашиг, “жоуиссанс” ногдол ашиг, “жоуиссанс” эрх, уурхайн ногдол ашиг, байгуулагчийн хувьцааны ногдол ашиг болон өрийн нэхэмжлэлээс бусад хэлбэрээр оролцох эрхээс үүсэх орлого болон түүнтэй адилтгах бусад орлого, түүнчлэн хуваарилалт хийж буй хуулийн этгээд байнга оршдог Хэлэлцэн тохирогч Улсын хууль зүйн дагуу хувьцааны орлоготой адилтган татвар ногдуулдаг бусад орлого хөрөнгө оруулалтын сан болон хөрөнгө оруулалтын трастаас олох орлогыг хамруулна.
4. 2 дугаар заалтын дагуу Хэлэлцэн тохирогч Улсын компани нь Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнгын төлөөлөгчийн газраар дамжуулан үйл ажиллагаа явуулж ашиг олдог бол 7 дугаар зүйлийн дагуу татвар төлсний дараа байнгын төлөөлөгчийн газар байрладаг Хэлэлцэн тохирогч Улсад үлдсэн ашигт татвар ногдуулна.
5. Хэрэв дивидендийн эрхийг жинхэнэ эзэмшигч нь Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог бөгөөд дивиденд төлөгч компани байрладаг нөгөө Улсад төлөөлөгчийн газар буюу Түрк Улсын байнга оршин суугчийн хувьд бие даасан хувийн үйлчилгээгээ Монгол Улсад байрладаг товлосон газраар дамжуулан Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулдаг ба дивидендийн эрх хэрэг дээрээ энэ төлөөлөгчийн газар буюу товлосон газарт шууд хамааралтай бол 1 ба 2 дугаар заалтыг баримтлахгүй. Энэ тохиолдолд 7 буюу 14 дүгээр зүйлийн аль тохиромжтойг хэрэглэнэ.
6. 10 дугаар зүйлийн 4 дүгээр заалтын дагуу Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог компани Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад ашиг буюу орлого олж байвал нөгөө Улс уг компаний төлж буй дивидендэд татвар ногдуулахгүй байж болно. Гэхдээ уг компаниас Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршин суугчид төлж байгаа дивиденд буюу дивиденд авах эрх нь Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс дахь төлөөлөгчийн газар ба товлосон газартай шууд хамааралтай бол татвар ногдуулж болно. Харин компанийн хуваарилагдаагүй ашигт төлөгдсөн дивиденд буюу хуваарилагдаагүй ашиг нь бүхэлдээ буюу хэсэгчлэн нөгөө Улсад бий болсон ашиг орлогоос бүрэлдэж байлаа ч гэсэн татвар ногдуулахгүй байж болно.
11 дүгээр зүйл. Хүү
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад бий болж, Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршин суугч этгээдэд төлсөн хүүд нөгөө Улс татвар ногдуулж болно.
2. Гэхдээ хүү бий болсон Хэлэлцэн тохирогч Улс өөрийн хуулийн дагуу уг хүүд татвар ногдуулж болох боловч, хэрэв уг хүүг хүлээн авагч нь түүний жинхэнэ эзэмшигч мөн бол ногдуулах татварын хэмжээ нийт хүүний 10 хувиас хэтэрч болохгүй.
3. 2 дугаар заалтыг үл харгалзан хүү нь:
а/ Монгол Улсад бий болж Түрк Улсын Засгийн газар, Түрк Улсын Төв банк буюу Түрк Улсын Екзим банкинд төлөгдсөн бол Монголын татвараас чөлөөлөгдөнө;
б/ Түрк Улсад бий болж, Монгол Улсын Засгийн газар, Монгол Улсын Төв банк буюу Худалдаа хөгжлийн банкинд төлөгдсөн бол Түркийн татвараас чөлөөлөгдөнө.
4. Энэхүү зүйлд тусгагдаж буй “хүү” гэсэн нэр томъёонд барьцаагаар баталгаажуулсан эсэх, зээлдэгчийн хөрөнгөнд оролцох эрхтэй эсэхийг үл харгалзан бүх төрлийн өрийн нэхэмжлэлээс үүссэн орлого, ялангуяа улсын зээллэгээ, бусад үнэт цааснаас орох орлого болон орлого бий болж байгаа Хэлэлцэн тохирогч Улсын татварын хуулийн дагуу мөнгө зээлдүүлснээс орох орлоготой адилтгах бусад бүх орлого орно.
5. Хэрэв хүү авах эрхийг жинхэнэ эзэмшигч нь Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог боловч Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад төлөөлөгчийн газраараа дамжуулан үйл ажиллагаа явуулж, тэнд нь энэ хүү бий болж байгаа, эсвэл Түрк Улсын байнга оршин суугчийн хувьд Монгол Улсад оршдог товлосон газраас Монгол Улсад хувийн бие даасан үйлчилгээ эрхэлдэг бөгөөд хүү авах эрх нь дурдсан төлөөлөгчийн газар буюу товлосон газартай шууд хамааралтай бол энэхүү зүйлийн 1,2,3 дугаар заалтыг мөрдлөг болгохгүй. Энэ тохиолдолд 7 буюу 14 дүгээр зүйлийн аль тохиромжтойг хэрэглэнэ.
6. Хүү төлөгч нь Хэлэлцэн тохирогч Улс өөрөө, түүний засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж буюу уг Улсын байнга оршин суугч бол, хүүг Хэлэлцэн тохирогч Улсад бий болсон гэж үзнэ. Нөгөө талаар Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугч эсэхийг үл харгалзан, хүү төлөгч этгээд Хэлэлцэн тохирогч Улсад төлөөлөгчийн газартай бөгөөд үүнтэй холбогдон хүү төлөгдөж, уг хүү энэ төлөөлөгчийн газарт бий болж байгаа бол дээрх төлөөлөгчийн газар оршиж байгаа Хэлэлцэн тохирогч Улсад хүүг бий болсон гэж үзнэ.
7. Хэрэв хүү төлөгч болон хүү авах эрхийг жинхэнэ эзэмшигчийн хооронд, мөн түүнчлэн тэдгээрийн болон ямар нэгэн хөндлөнгийн этгээдийн хоорондын онцлог харилцаанаас шалтгаалан төлж буй хүүгийн хэмжээ нь ийм харилцаа байхгүй байсан үед хүү төлөгч болон жинхэнэ эзэмшигч хоёр хоорондоо тохиролцож болох байсан хэмжээнээс хэтэрч байвал, энэ зүйлийн заалтууд зөвхөн тохиролцож болох байсан хэмжээнд хамаарна. Энэ тохиолдолд хүүгийн төлбөрийн илүү гарсан зөрүүд Хэлэлцэн тохирогч Улс бүр өөрийн хуулийн дагуу энэ Хэлэлцээрийн бусад заалтыг харгалзан татвар ногдуулж болно.
12 дугаар зүйл. Шан харамж, эрхийн шимтгэл
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад бий болж байгаа бөгөөд Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршин суугчид төлж буй шан харамж, эрхийн шимтгэлд нөгөө Улс татвар оногдуулж болно.
2. Гэхдээ Хэлэлцэн тохирогч Улсад бий болж байгаа шан харамж, эрхийн шимтгэлд тухайн улсын хуулийн дагуу татвар ногдуулж болох боловч уг шан харамж, эрхийн шимтгэлийг хүлээн авагч нь түүний жинхэнэ эзэмшигч мөн бол ийнхүү ногдуулж буй татвар нь шан харамж, эрхийн шимтгэлийн нийт хэмжээний 10 хувиас хэтэрч үл болно.
3. Энэхүү зүйлд хэрэглэгдэж буй “Шан харамж, эрхийн шимтгэл” гэсэн нэр томъёонд, уран зохиолын хэвлэн нийтлэх эрх, урлаг, уран сайхан болон шинжлэх ухааны бүтээл, түүний дотор уран сайхны кино бусад кино, радио болон телевизийн бичлэг, патент, барааны тэмдэг болон дизайн, загвар, зураг төсөл, нууц томъёолол буюу процесс худалдсан буюу үйлдвэр, худалдаа буюу шинжлэх ухааны туршлагатай холбогдсон мэдээллийг ашигласан буюу ашиглах эрх эдэлсэн, эсвэл үйлдвэрлэл, худалдаа буюу шинжлэх ухааны багаж хэрэгсэл ашигласан буюу ашиглах эрх эдэлсний төлөө төлж буй бүх төрлийн төлбөрийг хамааруулна.
4. Хэрэв шан харамж, эрхийн шимтгэл жинхэнэ эзэмшигч нь Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршдог боловч Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс дахь төлөөлөгчийн газраар дамжуулан үйл ажиллагаагаа явуулдаг бөгөөд тэнд энэхүү орлого бий болж байгаа, эсвэл Түрк Улсын байнга оршин суугчийн хувьд Монгол Улсад оршдог товлосон газраар дамжуулан Монгол Улсад бие даасан хувийн үйлчилгээ хийдэг, түүнчлэн шан харамж, эрхийн шимтгэл авах эрх буюу хөрөнгө нь хэрэг дээрээ энэхүү төлөөлөгчийн газар эсвэл товлосон газарт шууд хамааралтай бол энэхүү зүйлийн 1 ба 2 дугаар заалтыг үл харгалзана. Энэ тохиолдолд 7 буюу 14 дүгээр зүйлийн аль тохиромжтойг хэрэглэнэ.
5. Шан харамж, эрхийн шимтгэл төлөгч нь Хэлэлцэн тохирогч Улс өөрөө, түүний засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж буюу уг Улсын байнга оршин суугч бол, уг шан харамж, эрхийн шимтгэл Хэлэлцэн тохирогч Улсад бий болсон гэж үзнэ. Нөгөө талаар Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршин суудаг эсэхийг үл харгалзан шан харамж, эрхийн шимтгэл төлөгч этгээд уг Хэлэлцэн тохирогч Улсад төлөөлөгчийн газраар дамжуулан шан харамж, эрхийн шимтгэл төлөх үүрэг хүлээж, шан харамж, эрхийн шимтгэл нь тэрхүү төлөөлөгчийн газрын оршиж байгаа Хэлэлцэн тохирогч Улсад шан харамж, эрхийн шимтгэл бий болсон гэж үзнэ.
6. Шан харамж, эрхийн шимтгэл төлөх болон авах эрхийг жинхэнэ эзэмшигчид буюу тэдгээрийн, болон бусад хөндлөнгийн этгээдийн хоорондын онцлог харилцааны улмаас ашиглаж хэрэглэх, эрх авах ба мэдээллийн хувьд төлөгдсөн шан харамж, эрхийн шимтгэлийн хэмжээ нь ийм харилцаа байхгүй тохиолдолд түүнийг төлөгч ба жинхэнэ эзэмшигч хоёрын хоорондоо тохиролцож болох байсан хэмжээнээс хэтэрвэл энэхүү зүйлийн заалтууд зөвхөн тохиролцож болох байсан хэмжээнд хамаарна. Энэ тохиолдолд төлбөрийн илүү гарсан зөрүүд энэхүү Хэлэлцээрийн бусад заалтыг харгалзан Хэлэлцэн тохирогч Улс бүр өөрийн хуулийн дагуу татвар ногдуулна.
13 дугаар зүйл. Хөрөнгө борлуулсны орлого
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугч Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байгаа энэхүү Хэлэлцээрийн 6 дугаар зүйлд хамаарах үл хөдлөх хөрөнгийг худалдаж борлуулснаас олсон орлогод нөгөө Улсад татвар ногдуулж болно.
2. Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуй нэгжийн Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс дахь төлөөлөгчийн газрын үйл ажиллагаанд ашиглагддаг хөдлөх эд хөрөнгийн зарим хэсэг буюу Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугчаас Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад бие даасан хувийн үйлчилгээ явуулах зорилгоор ашиглаж буй товлосон газарт харьяалагдах хөдлөх эд хөрөнгийг худалдаж борлуулснаас орох орлого, мөн түүнчлэн ийм төлөөлөгчийн газар /дангаар эсвэл бүх аж ахуйн газрын хамт/ буюу ийм товлосон газрыг  худалдаж борлуулснаас орох орлогод нөгөө Улсад татвар ногдуулж болно.
3. Олон улсын шугамд ашиглагдаж буй хөлөг онгоц, нисэх онгоц, хуурай замын тээврийн хэрэгсэл буюу эдгээр тээврийн хэрэгслийн үйл ажиллагаанд хамрагдах хөдлөх эд хөрөнгийг  Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугч худалдаж борлуулснаас олсон орлогод уг Хэлэлцэн тохирогч Улсад татвар ногдуулж болно.
4. Энэхүү зүйлийн 1, 2 болон 6 дугаар заалтад зааснаас бусад аливаа хөрөнгийг худалдан борлуулснаас орох орлогод зөвхөн уг хөрөнгийг худалдсан этгээдийн байнга оршин суудаг Хэлэлцэн тохирогч Улсад татвар ногдуулж болно. Гэхдээ өмнөх өгүүлбэрт дурьдсан хөрөнгө борлуулсны орлогыг Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсаас олсон бөгөөд худалдан авсан болон худалдсаны хоорондох хугацаа нь нэг жилээс хэтрэхгүй байвал Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад татвар ногдуулна.
14 дүгээр зүйл. Бие даасан мэргэжлийн үйл ажиллагаа
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршин суугчаас мэргэжлийн үйлчилгээ үзүүлсэн, эсвэл бие даасан шинжтэй аливаа бусад  үйл ажиллагаа эрхлэн олсон орлогод зөвхөн тэр Улсад татвар ногдуулна. Гэхдээ уг байнга оршин суугч нь Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад өөрийн үйл ажиллагааг  явуулахад  байнга ашиглаж болох товлосон газартай бол Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад түүний орлогын зөвхөн товлосон газарт хамаарах хэсэгт татвар ногдуулж болно.
2. “Мэргэжлийн үйлчилгээ” гэдэг нь шинжлэх ухаан, уран зохиол, соёл урлаг, боловсрол болон багшлах бие даасан  үйл ажиллагаа, түүнчлэн эмч, өмгөөлөгч, инженер, архитекторч, шүдний эмч болон нягтлан бодогч нарын бие даасан үйл ажиллагааг хэлнэ.
15 дугаар зүйл. Бие даасан бус мэргэжлийн үйлчилгээ
1. Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад ажил үйлчилгээ эрхлээгүйгээс бусад тохиолдолд Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугчийн ажил хийж авсан цалин хөлс, болон түүнтэй адилтгах бусад шагнал урамшил 16,18,19 ба 20  дугаар зүйлд заасанчлан зөвхөн тэр Улсад татвар ногдуулна. Хэрэв ажил үйлчилгээг Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад гүйцэтгэж байгаа бол тэрхүү ажил үйлчилгээнээс олсон шагнал урамшилд нөгөө Улсад татвар ногдуулж болно.
2. Энэхүү зүйлийн 1 дүгээр заалтыг үл харгалзан Хэлэлцэн тохирогч Улсын оршин суугч нөгөө Улсад гүйцэтгэж буй ажил үйлчилгээний хөлсөнд олгосон шагнал урамшилд Хэлэлцэн тохирогч Улс дор дурьдсан нөхцөлд татвар ногдуулна:
а/ орлого авагч нь тухайн хуанлийн жилд нийтдээ 183 өдрөөс илүүгүй хугацаар Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байсан;
б/ орлогыг Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байнга оршин суудаггүй этгээд өөрөө, эсвэл энэ этгээдийн нэрийн өмнөөс төлсөн;
в/ орлогыг уг этгээдийг хөлслөгчийн Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс дахь төлөөлөгчийн газар буюу товлосон газар нь төлөөгүй бол.
3. Энэхүү зүйлийн 1 ба 2 дугаар заалтуудыг үл харгалзан Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугч Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад гүйцэтгэсэн ажлын төлөө авсан цалин хөлс, бусад шагнал урамшилд Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад татвар ногдуулахгүй. Хэрэв:
а/ энэхүү Хэлэлцээрийн 5 дугаар зүйлийн 2 дугаар заалтын ж/ хэсгийн дагуу барилгын талбай,  барилга байгууламж, угсралт, суурилалтын ажилтай холбоотой бол;
б/ Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугч - аж ахуйн нэгжийн олон улсын шугамд ашиглаж байгаа хөлөг онгоц, нисэх онгоц, хуурай замын тээврийн хэрэгсэл дээр гүйцэтгэсэн ажлын хөлстэй холбоотой бол.
16 дугаар зүйл. Захирлуудын шагнал, урамшил
Хэлэлцэн тохирогч Улсын оршин суугч Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс дахь компанийн Захирлуудын зөвлөлийн гишүүний хувьд авсан цалин болон түүнтэй адилтгах бусад төрлийн шагнал урамшилд нөгөө Улсад татвар ногдуулж болно.
17 дугаар зүйл. Урлагийн ажилтнууд ба тамирчид
1. Энэхүү Хэлэлцээрийн 14 ба 15 дугаар зүйлийн заалтуудыг үл харгалзан Хэлэлцэн тохирогч Улсад байнга оршин суугаа театр, киноны жүжигчин, радио буюу телевизийн урлагийн ажилтан, хөгжимчин буюу тамирчин Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад хувийн тоглолт хийж олсон орлогод Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад татвар ногдуулж болно.
2. Энэхүү Хэлэлцээрийн 7, 14 ба 15 дугаар зүйлийн заалтуудыг үл харгалзан урлагийн ажилтан, тамирчны олсон орлого өөрт нь биш бусад этгээдэд ногдож байгаа тохиолдолд уг орлогод тоглолт болсон тухайн Хэлэлцэн тохирогч Улсад татвар ногдуулна.
3. Хэрэв Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улс, түүний засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн улсын фондоос санхүүжигдэж байгаа бол урлагийн ажилтан, тамирчин  Хэлэлцэн тохирогч Улсад үйл ажиллагаа явуулж олсон орлогод тэр Улсад татвар ногдуулахгүй.
18 дугаар зүйл. Тэтгэвэр
Энэхүү Хэлэлцээрийн 19 дүгээр зүйлийн 2 дугаар заалтын дагуу Хэлэлцэн тохирогч Улсад оршин суугч этгээдийн урьд хийж байсан ажилтай холбоотой тэтгэвэр болон түүнтэй адилтгах бусад төлбөрт зөвхөн Хэлэлцэн тохирогч Улсад татвар ногдуулна.
19 дүгээр зүйл. Засгийн газрын алба
1. Хэлэлцэн тохирогч Улс, түүний засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжээс тухайн байгууллагад алба хашиж байсны болон Засгийн газрын чанартай үүргээс нь чөлөөлөгдсөний хувьд олгох буюу тусгай фондоос гаргах шагнал урамшилд /тэтгэврийг оролцуулан/ тэр Улсад татвар ногдуулна.
2. Хэлэлцэн тохирогч Улс буюу түүний засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжээс аж ахуйн үйл ажиллагаа явуулахтай холбоотой алба хашсаны хувьд олгосон шагнал урамшил, тэтгэвэр нь энэхүү Хэлэлцээрийн 15, 16 ба 18 дугаар зүйлд хамаарна.
20 дугаар зүйл. Багш нар, оюутнууд
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсад ирэхийнхээ өмнө нөгөө Улсын байнга оршин суугч байсан буюу одоо хэвээр байгаа хичээл Заах, эрдэм шинжилгээний ажил хийхээр 2-оос илүүгүй жилийн хугацаагаар ирсэн хувь этгээдийн хувиараа хичээл заах, эрдэм шинжилгээний ажил хийсний хөлсөнд авсан шагнал урамшил нь анхдагч Улсын гаднах эх үүсвэрээс олгосон бол уг шагнал урамшилд Хэлэлцэн тохирогч анхдагч Улсад татвар ногдуулахгүй.
2. Хэлэлцэн тохирогч Улсад ирэхийнхээ өмнө нөгөө Улсын байнга оршин суугч байсан буюу одоо хэвээр байгаа бөгөөд хэлэлцэн тохирогч Улсад гагцхүү суралцах, дадлага хийх зорилгоор ирсэн оюутан, сурагч, дадлага хийгчийн өөрийн хангамж болон сурлага, дадлагадаа зориулан авсан болон олсон дараах орлогод Хэлэлцэн тохирогч Улсад татар ноогдуулахгүй:
а/ өөрийгөө тэжээх, суралцах, судалагаа, дадлага, эрдэм шинжилгээний ажил хийхэд зориулан Хэлэлцэн тохирогч Улсын гадна эх үүсвэрээс авч байгаа тэтгэлэг;
б/ засгийн газар, шинжлэх ухаан, соёл боловсрол болон татвараас чөлөөлөгдөх бусад байгууллагаас олгох тэтгэлэг, шагнал, урамшил;
в/ боловсрол буюу сурлага, дадлагтай холбоотой дадал, туршлага олох зорилгоор хуанлийн жилд 183 хоногоос илүүгүй хугацаагаар Хэлэлцэн тохирогч анхдагч Улсад ажил эрхэлж олсон орлого.
21 дүгээр зүйл. Бусад орлого
Хэлэлцэн тохирогч Улсын байнга оршин суугчийн олж буй энэхүү Хэлэлцээрийн өмнөх зүйлүүдэд хөндөгдөөгүй аливаа орлогод зөвхөн Хэлэлцэн тохирогч Улсад татвар ногдуулна.
22 дугаар зүйл. Давхар татвараас чөлөөлөх аргууд
1. Монгол Улсын хувьд, Монгол Улсын байнга оршин суугч Түрк Улсад орлого олж байвал энэхүү Хэлэлцээрийн дагуу уг орлогоос Түрк Улсад төлбөл зохих татварын дүнг энэ Хэлэлцээрийн заалтуудыг үндэслэн тухайн байнга оршин суугчийн нийт орлогод ногдуулах Монгол татварын дүнгээс хасаж тооцно. Гэхдээ уг татварын хасах дүн нь Монгол Улсын татварын хууль тогтоомжийн дагуу тухайн орлогод ногуулбал зохих Монголын татварын хэмжээнээс хэтрэхгүй байна.
2. Түрк Улсын хувьд Түрк Улсын байнга оршин суугч энэхүү Хэлэлцээрийн заалтуудын дагуу Монгол Улсад татвар ногдуулж болох орлого олж байвал Түркийн татварын хуулийн гадаадын татварыг хөнгөлдөг заалтуудад хамруулж /энэ заалт нь энэхүү Хэлэлцээрийн ерөнхий зарчмыг үл хөндөнө/ Монгол Улсад тухайн орлогод төлсөн татвартай тэнцүү хэмжээгээр тэрхүү этгээдийн орлогын татвараас хасаж тооцохыг зөвшөөрнө.
Гэхдээ Монгол Улсад татвар ногдуулж болох орлоготой тохирох хасагдах хэмжээг тогтоохоосоо өмнө Түркийн тооцсон орлогын татварын Түркт төлөх хэсгээс хасалтын хэмжээ нь хэтрэхгүй байна.
3. Монгол Улсын урамшууллын тусгай арга хэмжээний дагуу чөлөөлсөн, хөнгөлсөн дивиденд, хүү болон шан харамж, эрхийн шимтгэлийн хэмжээгээр Монгол Улсад татвар төлсөн гэж үзэж Түрк Улсын татвараас хасаж тооцно. Энэ заалт Хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсон хуанлийн жилийн дараагийн жилийн 1 дүгээр сарын эхний 5 жилийн дараа дуусгавар болно.
23 дугаар зүйл. Ялгаварлан гадуурхах явдал
1. Хэлэлцэн тохирогч Улсын харъяат Хэлэлцэн тохирогч нөгөө улсад татвар төлөх холбоотой бусад шаардлагын хувьд Хэлэцэн тохирогч нөгөө Улсын харъяатаас татварын адилгүй буюу илүү нөхцөлд оруулахгүй.
2. 10 дугаар зүйлийн 4 дүгээр заалтад хамаарагдах Хэлэцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгжийн Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсад байрладаг төлөөлөгчийн газраас татвар төлөх нөхцөлийг нөгөө Улсад түүнтэй адилтгах төрлийн үйл ажиллагаа явуулдаг аж ахуйн нэгжийн татвар төлөх нөхцөлөөс дор байлгаж болохгүй.
3. Хэлэлцэн тохирогч Улсын аж ахуйн нэгжийн хөрөнгийг Хэлэлцэн тохирох нөгөө Улсын байнга оршин суугч нэг буюу хэсэг этгээд шууд бусаар бүхэлд нь, эсвэл хэсэгчлэн өмчлөх буюу хянаж байвал Хэлэцэн тохирогч Улсын өөрийн адил төрлийн үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжийн татвар төлөх нөхцөлөөс адилгүй буюу илүү хүндрэлтэй байдалд оруулахгүй.
4. Дээрх заалтуудыг Хэлэлцэн тохирогч Улс Хэлэлцэн тохирогч нөгөө Улсын байнга оршин суугчдад  өөрийн байнга оршин суугчдад иргэний статус болон гэр бүлийн хариуцлагыг харгалзан үзүүлдэг татварын хөнгөлөлтийг нэгэн адил үзүүлэхийг албадаж байна гэж ойлгож болохгүй.
24 дүгээр зүйл. Харилцан тохирох журам
1. Хэрэв хувь этгээд Харилцан тохирогч аль нэг Улс буюу хоёр Улс хоёулаа энэхүү Хэлэлцээрт заагдаагүй татвар түүнд ногдуулсан буюу ногдуулах боллоо гэж үзвэл тухайн Улсын хууль тогтоомжийн нэмэлт заалтуудыг үл харгалзан өөрийн байнга оршин суугаа Хэлэлцэн тохирогч Улсын эрх бүхий байгууллагад гомдлоо гаргаж болно.
2. Гомдлыг нотлож хангалттай шийдвэр гаргах боломжгүй бол Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын эрх бүхий байгууллага энэхүү Хэлэлцээрт заагдаагүй татвар ноогдуулахгүй байх зорилгоор харилцан тохирох бүх арга хэмжээ авна.
3. Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллагууд нь энэхүү Хэлэлцээрийг хэрэглэх болон тайлбарлахад үүсэх аливаа хүндрэлтэй болон эргэлзээтэй асуудлуудыг харилцан тохирох замаар шийдвэрлэхийг эрмэлзэнэ. Мөн түүнчлэн энэхүү Хэлэлцээрт заагдаагүй орлогыг давхар татвараас чөлөөлөх асуудлыг тэд хамтран шийдвэрлэх болно.
4. Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллагууд нь энэхүү зүйлийн урдахь заалтуудын талаар тохиролцоонд хүрэх зорилгоор өөр хоорондоо шууд харилцаж болно. Хэрэв шаардагатай бол тохиролцоонд хүрэхийн тулд Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын эрх бүхий байгууллагуудын төлөөлөгчдөөс бүрдсэн комиссоор дамжуулан санал солилцож биечлэн уулзаж болно.
25 дугаар зүйл. Харилцан мэдээлэл солилцох
1. Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын эрх бүхий байгууллагууд энэхүү Хэлэлцээрт хамрагдах татварын талаарх хоёр Улсын хууль тогтоомж болон уг Хэлэлцээрийн заалтуудыг биелүүлэхэд шаардагдах мэдээлэлийг харилцан солилцож байна. Хоёр улсын татварын талаарх хууль тогтоомж, татвар ногдуулалт нь энэхүү Хэлэлцээр, түүний дотор татвар төлөхөөс зайлсхийх явдлаас урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээнд харшлах ёсгүй. Хэлэлцэн тохирогч Улс Хэлэлцэн тохирох нөгөө Улсаас хүлээн авсан мэдээллийг Хэлэлцэн тохирогч Улс өөрийн улсын мэдээлэл хадгалах хуулийн дагуу нууцлаж, зөвхөн энэхүү Хэлэлцээрт хамрагдах татварын асуудалтай холбоо бүхий этгээдүүд, эрх барих байгууллагуудад /шүүх, захиргааны байгууллагыг оролцуулан/ мэдэгдэх эрхтэй. Тэдгээр этгээд, эрх барих байгууллагууд нь уг мэдээллийг зөвхөн энэхүү Хэлэлцээрт хамрагдах татварын хэмжээг тодорхойлох хураан дайчлах, албадах, ял шийтгэл оноох, давж заалдахыг тогтоох зорилгод ашиглана. Түүнчлэн тэд дээрх мэдээллийг олон нийтийн шүүхийн шийдвэрт тусгаж болно.
2. 1 дүгээр зүйлийн заалтууд нь ямар ч тохиолдолд Хэлэлцэн тохирогч Улсад дараах үүргийг хүлээлгэх ёсгүй:
а/ Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын хууль тогтоомж, захиргааны хэм хэмжээнд харшлах захиргааны арга хэмжээ хэргэжүүлэх;
б/ Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын хууль тогтоомж болон захиргааны ердийн үйл ажиллагааны дагуу олж үл болох мэдээллээр хангах;
в/ Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын худалдаа, бизнес аж үйлдвэр, мэргэжлийн нууц алдагдуулах мэдээ болон нийгмийн хэв журамд харшлах мэдээллээр хангах.
26 дугаар зүйл. Дипломат ба консулын төлөөлөгчийн газрын ажилтнууд
Энэхүү Хэлэлцээр нь олон улсын эрх зүйн ерөнхий хэм хэмжээ болон тусгай хэлэлцээрийн заалтуудын дагуу дипломат ба консулын төлөөлөгчийн газрын ажилтануудын санхүүгийн эрх дархыг үл хөндөнө.
27 дугаар зүйл. Хүчин төгөлдөр болох тухай
Энэхүү Хэлэлцээрийг хүчин төгөлдөр болохтой холбогдол бүхий үйлдлүүдийг дуусгасан тухайгаа Хэлэлцэн тохирогч Улс бүр нөгөөдөө мэдэгдэнэ. Мэдэгдлийг хүлээн авсан өдөр энэхүү Хэлэлцээр нь хүчин төгөлдөр болно. Энэхүү хэлэлцээрийн заалтууд нь Хэлэлцээр хүчин төгөлдөр болсон хуанлийн жилийн дараагийн жилийн 1 дүгээр сарын эхний өдөр буюу дараагийн өдрөөс эхлэн татварын жилүүдэд Хэлэлцэн тохирогч улсуудад ногдох татваруудыг хамаарна.
28 дугаар зүйл. Дуусгавар болох хугацаа
Энэхүү Хэлэлцээр нь Хэлэлцэн тохирогч Улс дуусгавар болох хүртэл хүчин төгөлдөр байна. Энэхүү Хэлэлцээрийг хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс эхлэн 5 жил болсны дараах хуанлийн жил дуусахаас 6 сарын өмнө Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улсын аль нь ч Хэлэлцээрийг дуусгавар болсон тухайгаа дипломат шугамаар бичгээр мэдэгдэж болно.
Дээр дурдсаныг нотлон  бүрэн эрхт төлөөлөгчид энэхүү Хэлэлцээрт гарын үсэг зурав.
Энэхүү Хэлэлцээрийг 1995 оны 9 дүгээр сарын 12-ны өдөр Улаанбаатар хотноо монгол, түрк, англи хэлээр тус бүр хоёр эх хувь үйлдсэн бөгөөд эх бичвэрүүд нь адил хүчинтэй. Гарч болох маргаантай асуудлыг шийдвэрлэхэд англи хэлээрх эх бичвэрийг баримтлана.

Монгол Улсын                                           Бүгд Найрамдах Түрк Улсын
Засгийн газрыг төлөөлж                         Засгийн газрыг төлөөлж

Протокол

Орлогийн татварыг давхардуулж, ногдуулахгүй байх татвар төлөхөөс зайлсхийх явдлаас урьдчилан сэргийлэх тухай Монгол Улс,  Бүгд Найрамдах Түрк Улс хоорондын  Хэлэлцээрт гарын үсэг зурахдаа дараагийн заалтыг уг Хэлэлцээрийн салшгүй хэсэг гэж үзэж тохиров.
24 дүгээр зүйлийн 3 дугаар заалтын хувьд:
Хэрэв Монгол Улсын Засгийн газар Үйлчилгээн дэх худалдааны талаар ерөнхий хэлэлцээрт нэгдэн орох тохиолдолд 22 дугаар зүйлийн /Зөвлөлгөө/ 3 дугаар заалтын зорилго нь энэхүү заалтыг үл харгалзан уг Хэлэлцээрийн хүрээнд хамрагдах асуудлаар тэдгээрийн хооронд гарсан аливаа маргааныг уг заалтад дурдсанаар Үйлчилгээн дэх Худалдааны Зөвлөлд зөвхөн Хэлэлцэн тохирогч хоёр Улс зөвшөөрсөн тохиолдолд тавьж болно. Энэхүү заалтын тайлбарлахтай холбогдон гарсан аливаа маргааныг Монгол, Түркийн хоорондын татварын тухай Хэлэлцээрийн 24 дүгээр зүйлийн 3 дугаар заалтын дагуу шийдвэрлэх бөгөөд хэрэв тохиролцоонд хүрч чадахгүй бол Хэлэлцэн тохирогч Улсуудын харилцан тохирсон аливаа бусад журмын дагуу шийдвэрлэнэ.
Дээр дурдсаныг нотлон бүрэн эрхт төлөөлөгчид энэхүү Протоколд гарын үсэг зурав.
1995 оны 9 дүгээр сарын 12-ны өдөр Улаанбаатар хотноо монгол, түрк, англи хэлээр тус бүр хоёр эх хувь үйлдсэн бөгөөд эх бичвэрүүд нь адил хүчинтэй байна. Протоколыг тайлбарлахад маргаан гарвал англи хэлээрх эх бичвэрийг баримтална.

Монгол Улсын                                                   Бүгд Найрамдах Түрк Улсын
Засгийн газрыг төлөөлж                                 Засгийн газрыг төлөөлж

 

Links